Αυτοφροντίδα: αυτο- (από τη λέξη εαυτός) + φροντίδα (από τη λέξη φροντίς, η οποία παράγεται από τη λέξη φρονώ). Λέξη σύνθετη, όπως και η σημασία της.
Δεν έχει πληθυντικό αριθμό, αλλά συμπεριλαμβάνει πλήθος ερμηνειών και προσεγγίσεων. Είναι θηλυκού γένους, όμως αφορά κάθε άνθρωπο. Και ενώ το πρώτο συνθετικό έχει τη λέξη εαυτός, αν λογιστεί ως αποκλειστικά ατομική υπόθεση, τότε κινδυνεύει να μην συμπεριλαμβάνει όλες τις διαστάσεις του εαυτού μας.
Γιατί αυτοφροντίδα;
Για την αυτοφροντίδα, τα τελευταία χρόνια, γίνεται όλο και τακτικότερη μνεία, αφού οι ταχείς ρυθμοί ζωής και οι πολλαπλές υποχρεώσεις της καθημερινότητας μοιάζουν να μην αφήνουν χώρο και χρόνο «για εμάς». Έτσι, συχνά πολλοί άνθρωποι αισθάνονται εξουθενωμένοι σωματικά, αλλά κυρίως ψυχικά και συναισθηματικά.
Η κόπωση, δηλαδή, δεν αφορά μόνο το σώμα αλλά και την σκέψη και το συναίσθημα. Έτσι, εύχονται να είχαν λιγότερα άγχη, περισσότερο ελεύθερο χρόνο και, γενικότερα, έναν άλλον τρόπο ζωής. Σε αυτές τις φάσεις είναι που το ζήτημα της έλλειψης αυτοφροντίδας γίνεται πιο ορατό.
Ωστόσο, τί σημαίνει αυτοφροντίδα, πότε γίνεται και με ποιους τρόπους;
Τί σημαίνει αυτοφροντίδα;
Η αυτοφροντίδα αντιπροσωπεύει έναν σημαντικό πυλώνα για την ευημερία μας, έναν τρόπο ζωής που ενισχύει την ψυχική, σωματική και κοινωνική μας υγεία.
Ουσιαστικά, η φροντίδα του εαυτού περιλαμβάνει όλες εκείνες τις δραστηριότητες, οι οποίες μας κάνουν να αισθανόμαστε πλήρεις ψυχικά και συναισθηματικά!
Η αυτοφροντίδα μπορεί να διαχωριστεί σε πολλούς τομείς και να εφαρμοστεί με πολλούς τρόπους. Δεν έχει απαραίτητα συγκεκριμένο χρόνο και, σίγουρα, δεν αφορά με τον ίδιο τρόπο όλους τους ανθρώπους.
Με άλλα λόγια, οι τρόποι για να φροντίσουμε τον εαυτό μας συνιστά μια βαθιά προσωπική διαδικασία, οι οποίοι εξαρτώνται από τις ανάγκες μας, τις επιθυμίες και τα προσωπικά μας ενδιαφέροντα!
Τρόποι αυτοφροντίδας:
Αυτοφροντίδα και σώμα
Η περιποίηση του σώματος είναι ένας σημαντικός τομέας της αυτοφροντίδας. Για παράδειγμα, η τακτική άσκηση βελτιώνει τη φυσική υγεία. Ωστόσο, για άλλους άσκηση σημαίνει αθλητική ενασχόληση, ενώ για άλλους σημαίνει να βγουν βόλτα για περπάτημα.
Ακόμη, μια ισορροπημένη διατροφή παρέχει όλα εκείνα θρεπτικά συστατικά, που ενισχύουν τον οργανισμό. Ωστόσο, αυτοφροντίδα θα μπορούσε να είναι και ένα γεύμα ή δείπνο με σημαντικούς ανθρώπους (φιλικά πρόσωπα, συντρόφους, συναδέλφους κ.α.) και μάλιστα χωρίς το φαγητό να είναι απαραίτητα θρεπτικό!
Στα πλαίσια της σωματικής φροντίδας συγκαταλέγεται και ο επαρκής ύπνος, ο οποίος αναζωογονεί το σώμα και τον νου.
Από την άλλη, θα λογιζόταν αυτοφροντίδα αν κάποιος ξενυχτούσε γιατί έχει παρασυρθεί από κάποιο βιβλίο ή επειδή βγαίνει με αγαπημένα πρόσωπα για νυχτερινή βόλτα;
Αν ναι, τότε η αυτοφροντίδα περιλαμβάνει και την ψυχαγωγία, την οποία μπορούμε να απολαύσουμε και να μας γεμίσει με σημαντικές εμπειρίες (ακόμα και να κάποιες φορές δεν μας ξεκουράζουν σωματικά)!
Αυτο-φροντίζοντας τον νου
Η αυτοφροντίδα δεν περιορίζεται μόνο στις φυσικές – σωματικές δραστηριότητες. Και ο νους μας χρειάζεται προσοχή και φροντίδα.
Έτσι, ο χρόνος που αφιερώνουμε για στιγμές σιωπής, σκέψης και αναστοχασμού είναι ουσιαστικός για τη νοητική ευεξία.
Κάποιες φορές, ακόμα και αν δεν είναι μέρος μιας ευχάριστης διαδικασίας, η δυνατότητα να αφουγκραζόμαστε τα συναισθήματα και τις σκέψεις μας διαμορφώνει τις συνθήκες για να μας καταλαβαίνουμε καλύτερα.
Επιπλέον, άλλες δραστηριότητες, όπως η ανάγνωση, η μάθηση και η συνεχής ανάπτυξη ενισχύουν το μυαλό μας, τις δεξιότητές μας και διευρύνουν τις προοπτικές μας.
Αυτοφροντίδα και κοινωνικότητα
Η αυτοφροντίδα δεν περιορίζεται σε μια ατομική διάσταση, αλλά έχει και κοινωνικό – διαπροσωπικό χαρακτήρα. Περιλαμβάνει τις σχέσεις μας με τους άλλους.
Η επαφή μας με αγαπημένα πρόσωπα εμπλουτίζει με συναισθήματα, εμπειρίες, χαρά, ικανοποίηση. Πολλοί άνθρωποι αφηγούνται αναμνήσεις όμορφες, όπου η χαρά της στιγμής πολλαπλασιαζόταν γιατί σε αυτές υπήρχαν αγαπημένα πρόσωπα μαζί.
Εδώ είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι, η διαπροσωπική διάσταση της αυτοφροντίδας αφορά και την ικανότητα να θέτουμε όρια, να επικοινωνούμε αποτελεσματικά και να απολαμβάνουμε τις σχέσεις μας.
Σε ευρύτερο κοινωνικό επίπεδο η υποστήριξη που παρέχουμε και λαμβάνουμε σε μια κοινότητα, ενισχύει την αίσθηση της συνοχής και της αλληλεγγύης και αυτό συνιστά, επίσης, αυτοφροντίδα.
Αυτοφροντίδα και ψυχοθεραπεία
Μιλώντας για την αυτοφροντίδα, δε θα μπορούσε να μη γίνει λόγος και για τη ψυχοθεραπεία. Και αυτό γιατί η ψυχοθεραπευτική σχέση και διεργασία είναι πράξη αυτοφροντίδας.
Παρέχει τον συναισθηματικά ασφαλή χώρο να επικοινωνήσει το θεραπευόμενο πρόσωπο τις δυσκολίες που βιώνει, ανακαλύπτοντας παράλληλα τα δυνατά του στοιχεία, την ομορφιά του.
Ενώ, μάλιστα, πολλές φορές η διεργασία μπορεί να είναι απαιτητική και να έχει πόνο, επιτρέπει στους θεραπευόμενους να ακούσουν τον εαυτό τους και να ξανακαταγράψουν την ιστορία τους με επίγνωση των αγκυλώσεων του παρελθόντος.
Η ψυχοθεραπεία δίνει την ευκαιρία στο θεραπευόμενο πρόσωπο να αναλάβει την προσωπική ευθύνη να υπερασπιστεί την επιθυμία του και να ακούσει τις ανάγκες του. Επιτρέπει την αυτογνώσια. Και η αυτογνωσία είναι αυτοφροντίδα!
Άρα, τί είναι αυτοφροντίδα;
Συνοψίζοντας, αυτοφροντίδα δεν είναι απλά μια τάση, αλλά μια θεμελιώδης κατάσταση για την ευημερία μας. Δεν αφορά αποκλειστικά την ικανοποίηση των αναγκών μας. Η αυτοφροντίδα περιλαμβάνει και την επιθυμία και την υπεράσπισή της.
Εκτός από δράση, περιλαμβάνει σκέψη. Η αυτοφροντίδα, δηλαδή, δεν σχετίζεται μόνο με δραστηριότητες αλλά και με την ετοιμότητά μας να μετέχουμε στη ζωή, να καταγράφουμε τις ικανότητές μας, να αναλογιζόμαστε τί μας αρέσει και τί θέλουμε να βελτιώσουμε.
Η αυτοφροντίδα είναι μια πράξη αγάπης προς τον εαυτό μας, αλλά και προς τους γύρω μας. Είναι βήματα προς μια πληρέστερη, υγιή και ικανοποιητική ζωή, η οποία μας ενδυναμώνει, όχι απλά να αντέξουμε, αλλά να απολαύσουμε τη ζωή μας.
Ψυχολόγος, MSc
Υπαρξιακός Συστημικός Ψυχοθεραπευτής
