5 μύθοι και αλήθειες για την Ψυχοθεραπεία
Τα τελευταία χρόνια η έννοια της ψυχοθεραπείας ακούγεται όλο και περισσότερο ανάμεσα σε παρέες, οικογένειες, επαγγελματικά περιβάλλοντα. Αποτελεί έναν όρο που απασχολεί πολλούς ανθρώπους και, συχνά, αρκετός κόσμος αμφιταλαντεύεται με διάφορα ερωτήματα σχετικά με το «τί είναι» ή «πώς γίνεται» η ψυχοθεραπεία. Υπάρχουν, ωστόσο ορισμένοι μύθοι και κάποιες αλήθειες, που συνοδεύουν τη έννοια της ψυχοθεραπείας.
Μύθος 1: Πάω για ψυχοθεραπεία μόνο όταν / επειδή έχω πρόβλημα.
Αλήθεια: Υπάρχουν ακόμα φορές που μπορεί να ακούσουμε στο περιβάλλον μας κάποιον να λέει ότι, όταν πάει κανείς για ψυχοθεραπεία, μάλλον είναι τρελός. Άλλοι πάλι αναφέρουν ότι στον ειδικό ψυχικής υγείας πηγαίνει κανείς όταν είναι προβληματικός. Κι όμως, δεν είναι έτσι τα πράγματα. Φυσικά, σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις, οι άνθρωποι έρχονται με αφορμή ένα γεγονός ή μια κατάσταση που τους δυσκολεύει και τους δημιουργεί πρόβλημα. Ωστόσο, για ψυχοθεραπεία δεν έρχονται οι προβληματικοί ή οι ανήμποροι. Χρειάζεται θάρρος να παραδεχτεί να κανείς ότι οι δυσκολίες μπορεί να τον υπερβαίνουν και άρα πιθανώς να χρειάζεται υποστήριξη. Άρα, δε μιλάμε για ασθενείς, δηλαδή για ανθρώπους χωρίς δύναμη, χωρίς σθένος. Μιλάμε για ανθρώπους που λαμβάνουν την απόφαση να μιλήσουν. Και αυτό που είναι σημαντικό να ξέρουμε για την ψυχοθεραπεία, είναι πως δε λύνονται μαγικά οι δυσκολίες. Απεναντίας, μέσα από την ψυχοθεραπεία, οι θεραπευόμενοι ανακτούν δυνάμεις και βρίσκουν οι ίδιοι τους τρόπους τελικά να διαχειριστούν παρελθοντικές, παροντικές αλλά και μελλοντικές προκλήσεις.
Μύθος 2: Η ψυχοθεραπεία θα με ανακουφίσει.
Αλήθεια: Όχι απαραίτητα! Η ψυχοθεραπεία δεν έχει κύριο στόχο να ανακουφίσει απλώς τα συμπτώματα, γιατί τότε θα έπρεπε κάθε άνθρωπος να είναι το πρόβλημά του ή ο θεραπευτής να είναι απλώς ακροατής. Στις συνεδρίες γίνεται διαπραγμάτευση για πολλά ζητήματα, με στόχο ο θεραπευόμενος να αποκτήσει καλύτερη επίγνωση της κατάστασης, του εαυτού του και των σχέσεων του. Αυτή η διαδικασία χρειάζεται χρόνο, εμπιστοσύνη και επεξεργασία. Έτσι, μπορεί κάποιες φορές ο θεραπευόμενος να αισθάνεται ανακούφιση, ωστόσο υπάρχουν και άλλες φορές που υπερισχύουν άλλα συναισθήματα, όπως για παράδειγμα ο προβληματισμός. Άλλωστε, όλα τα συναισθήματα παρέχουν αξιοποιήσιμες πληροφορίες.
Μύθος 3: Μπορώ και κάνω μόνος ψυχοθεραπεία διαβάζοντας βιβλία και βλέποντας videos στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης.
Αλήθεια: Οι πηγές ενημέρωσης για θέματα ψυχοθεραπείας και διαχείρισης δυσκολιών είναι πολύτιμα εργαλεία συμπληρωματικής γνώσης. Ωστόσο, η άντληση πληροφοριών που δίνουν οι διάφορες πηγές δεν μπορεί να θεωρηθεί ψυχοθεραπεία. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η ψυχοθεραπεία είναι μια πολύ προσωπική διαδικασία για κάθε άνθρωπο ξεχωριστά, αφού υπάρχει ο κατάλληλος χώρος και χρόνος να επικοινωνήσει ο θεραπευόμενος τη μοναδική του ιστορία. Από την άλλη πλευρά, τα βιβλία, τα videos, ακόμη και τα άρθρα (όπως αυτό που διαβάζετε) απευθύνονται σε ευρύ κοινό και η θεματολογία έχει περισσότερο γενική και λιγότερο εξατομικευμένη προσέγγιση. Επομένως, ψυχοθεραπεία και απόκτηση γνώσης από διάφορες πηγές είναι δύο διαφορετικές διαδικασίες.
Μύθος 4: Η ψυχοθεραπεία είναι το ίδιο με τη κουβέντα με φίλους.
Αλήθεια: Όχι, η ψυχοθεραπεία με τη φιλική κουβέντα είναι εντελώς διαφορετικές καταστάσεις. Παρακάτω, θα δούμε δύο πολύ σημαντικές διαφορές. Στη φιλική κουβέντα υπάρχει αμοιβαίο μοίρασμα προσωπικών πληροφοριών, σε αντιδιαστολή με την ψυχοθεραπεία, όπου ο ψυχοθεραπευτής δεν ξοδεύει το χρόνο της συνεδρίας για να μιλήσει για την προσωπική του ζωή. Επιπλέον, στις φιλικές συζητήσεις ο σκοπός είναι ο άλλος να μας καταλάβει, να δείξει την συμπαράστασή του, να μας ανακουφίσει και να βοηθήσει να εξευρεθούν λύσεις. Στην ψυχοθεραπεία, η συζήτηση εστιάζει στην κατανόηση των βαθύτερων αιτιών του προβλήματος, στην επιρροή που ασκεί το πρόβλημα στον θεραπευόμενο και στην αναζήτηση νέων οπτικών απέναντι στις καταστάσεις. Επομένως, οι φιλικές σχέσεις είναι ένα πολύ σημαντικό πεδίο σχέσεων για τους ανθρώπους, ωστόσο διαφέρουν πολύ από την ψυχοθεραπευτική συνεργασία.
Μύθος 5: Η ψυχοθεραπεία λύνει τα προβλήματα.
Αλήθεια: Η αλήθεια είναι ότι ψυχοθεραπευτική διεργασία είναι ένα μοναδικό ταξίδι αυτοανακάλυψης. Ωστόσο, δεν είναι ούτε η ψυχοθεραπεία ούτε ο ψυχοθεραπευτής που λύνουν αυτόματα τα προβλήματα. Οι θεραπευόμενοι είναι εκείνοι που, δουλεύοντας με τον εαυτό τους, μπορούν να προσεγγίσουν διαφορετικά τις προκλήσεις της ζωής τους και να επιτύχουν την αλλαγή. Για αυτό το λόγο αναφέρουμε συχνά ότι, προϋπόθεση για την αλλαγή μέσα από την ψυχοθεραπεία, είναι οι θεραπευόμενοι να αναλάβουν προσωπική τους ευθύνη.
Αλέξανδρος Μοροχλιάδης
Ψυχολόγος, MSc
Υπαρξιακός Συστημικός Ψυχοθεραπευτής
